Türkiye'de yazarların katıldığı Wattpad halk oylamalı yarışmaları ve okur oylamasında platform kuralları
Türkiye'de Wattpad halk oylamalı yarışmaları hakkında okunan belgeler tek bir Türk örnek veriyor: DEX ve Wattpad'in 2017 İlk Romanım yarışması. Orada eserler beğenilme sayısına göre jüriye gönderilecekti. Platformun şartlar sayfası yarışmaya katılmayı sayıyor, ama halk oylarına dair bir kural içermiyor. Bu yüzden her Wattpad yarışmasında oylamanın nasıl sayıldığı, o yarışmanın kendi metninden okunmalıdır.
Rehber
Halk oylamalı bir yarışmada sayım ölçütü önce kural metninde aranır
Bir Wattpad yarışmasında sayılan şeyin ne olduğu, ilk okunacak maddede yazılı olmalıdır. Okunan belgelerde Türkiye'den adı geçen tek yarışma, DEX ve Wattpad'in 2017 İlk Romanım yarışmasıdır. Orada jüriye giden eserleri belirleyen ölçüt beğenilme sayısıydı. Ölçütün adını bilmeyen okur, bir yarışmanın halk oylamalı olup olmadığını da bilemez. Bu yüzden ilk iş, sayım ölçütünün kural metninde nerede geçtiğine bakmaktır.
İlk Romanım örneği, beğeninin bir ön eleme işi gördüğünü düşündürüyor. Beğeni sayısı jüriye hangi eserlerin ulaşacağını belirlediği için, halk tarafından yapılan bir seçki gibi okunabilir. Ancak bu okuma metnin söylediğinin ötesine geçer. Metin yalnızca gönderimin beğeni sayısına göre yapıldığını söylüyor, jüri kararının nasıl alındığını söylemiyor. İki cümleyi birbirinden ayırmak, okumayı doğru tutar.
Jüri aşamasının kendi ölçütü olup olmadığı, kural metninde ayrıca aranmalıdır. Jürinin hangi ölçütle karar verdiği ile beğeni sayısı arasındaki ilişki, okunan metinlerde bulunmuyor. Okur bu aşamayı beğeni aşamasıyla karıştırmamalı ve iki karar alanını ayrı ayrı okumalıdır. Yarışma metni bu iki alanı birbirine bağlamıyorsa, bağlantı varsayılmamalıdır.
Kural metninde 'halk oylaması' ya da 'oylama' ifadesinin hangi maddede geçtiğine bakın. Bir madde yalnızca beğeni sayısını anıyorsa, o yarışmada oylama fiilen beğeni olarak tanımlanmış demektir. Bir başka madde jüriden söz ediyorsa, iki yöntemin birlikte nasıl çalıştığı ayrıca okunmalıdır. Hiçbir madde iki yöntemi birleştirmiyorsa, bu boşluk organizatöre sorulmalıdır. Tahminle doldurulan boşluk, kuralın kendisi olmaz.
Bir organizatörün sözü, yazılı kuralla aynı yere düşmüyorsa okur kuralın yanında durur. Sözlü bir açıklama, yazılı maddenin yerine geçmez. Kural metninde halk oylamasından hiç söz edilmiyorsa, o yarışmanın oylamaya dayandığı yazılı bir cevapla doğrulanmalıdır. Varsayım, boş bırakılmış bir maddeyi doldurmaz ve okur bunu fark etmeden ilerleyebilir.
Oyların son sayılacağı an, kural metninde tarih olarak yazılmalıdır. Tarih yoksa, okur geçerli tarihi organizatöre sormalıdır. Açılış ve sonuç ilanı tarihleri de aynı belgede ayrı ayrı bulunmalıdır. Tarihler çeliştiğinde kararı yalnızca yarışmanın kendi metni verebilir, bir platform sayfası ya da haber değil.
Wattys 2020 yarışmasının kuralında, katılımın ve kazanmanın hiçbir satın almaya bağlı olmadığı yazıyor. Bu, o yarışmanın kendi belgesindeki bir cümle; başka yarışmalara uzanmaz. Oylama kuralı için bu cümlenin bir karşılığı yoksa, okur bunu Wattys örneğinden çıkarmaya çalışmamalı.
Organizatöre yazılan kısa bir soru, kural metninin boşluklarını en hızlı kapatan yoldur. Soru şu noktalarda netleşmeli: oylar hangi ölçütle sayılıyor, sayımı kim yapıyor ve jüri ile beğeni nasıl birleşiyor. Yanıt yazılı değilse, okur sonradan dayanabileceği bir metne sahip olmaz.
Bir halk oylamasının katılım, ölçüt ve sayım aşamaları kural metnine ayrı ayrı yazılmış olmalıdır. Hangi aşamanın yazılmadığını görmek, hangi aşamanın okunduğunu görmek kadar önemlidir. Eksik bir aşama, okurun tahminine bırakılmış demektir. Bu tür bir tahmin, okurun elindeki metinle organizatörün kararı arasında yanlış bir çelişki kurmasına yol açabilir.
Hesap koşulu ile oylama kuralı aynı şey değildir
Wattpad Writing Contest'in katılım koşulu, 13 yaşın üzerinde ve Wattpad hesabı olan ve hizmet koşullarına tam uyan kişilerle sınırlı. Bu koşul, katılımın kapısıdır; oylamanın kendi kuralı değildir. Okurun bunu ayırt etmesi, belgeyi doğru okumanın ilk şartıdır.
Katılım koşulu ile oylama kuralını karıştırmak kolay bir hatadır. Bir hesap koşulu, oylamaya katılma hakkını tek başına tanımlamaz; bunun için metnin oylama bölümüne bakmak gerekir. Oylama bölümü yoksa, koşulun bir oylamaya bağlandığı söylenemez.
Hesap yaşı ve hesap durumu gibi şartlar, bir yarışmanın katılım kapısını anlatır. Oylama ise ayrı bir maddede anlatılmalıdır. Metinde bu iki maddeyi birbirine bağlayan bir ifade yoksa, okur kuralı iki parçaya ayırarak okumalıdır.
Platform şartları katılımı da kapsıyor, ancak oylamanın sayım biçimi o şartların içinde yer almıyor. Okur bu ayrımı yaparak kuralı okumalıdır. Genel şartlarda oylama maddesi bulunmuyorsa, bu eksiklik yarışmanın metninde aranmalıdır.
Bir yarışmada başvuru ile oylama arasındaki sıra, kural metninde ayrı tarihlerle yazılmalıdır. Başvuru kapandıktan sonra oylama açılıyorsa, okur bu geçişin nasıl yapıldığını ve kimin karar verdiğini belgeden okumalıdır.
Eleme aşamasında jüriye gönderilen eserlerin listesi, kural metninde ya da organizatörün açıklamasında yayımlanmış olmalıdır. Liste yayımlanmadıysa, okur hangi eserlerin jüriye ulaştığını kendi başına doğrulayamaz.
Katılımcının kendi eserinin beğeni sayısı, jüriye giden listede yer alıp almadığını belirler. Metin bu bağlantıyı açıkça kuruyor ve bu nedenle okur için en somut mekanizma budur. Bunun ötesindeki her bağlantı, belgeye eklenmiş bir varsayımdır.
Sonuç açıklandıktan sonra ne olacağı kural metninde yazılı değilse, okur bunu tahmin etmemeli; organizatörden yazılı açıklama istemelidir. Yazılı açıklama gelmediğinde, sonucun neye dayandığı hâlâ sorulabilir durumdadır.
Türkiye'deki erişim durumu ve kuralın yetki sınırı
Yarışmanın sonucu, kural metninde yazılı yetkiler çerçevesinde organizatörün kararına bağlıdır. Bu sayfa bir yarışmanın sonucunu bildirmez ve bir organizatörün kararının yerine geçmez. Sayfa, okurun kendi kural metnini okumasına yardım etmek için yazılmıştır, kararı vermez.
Wattpad'in Türkiye'deki erişimi, 2024 yılında bir mahkeme kararının ardından kesildi. Platform aynı yılın temmuz ayında, Türkiye'deki kullanıcılarının erişimini yeniden sağlamak için seçenekleri gözden geçirdiğini açıkladı. Okunan belgeler bu tarihlerin ötesine geçmediği için, bugün erişimin nasıl olduğunu bu sayfadan öğrenmek mümkün değil.
Okunan belgelerde, halk oylamalı bir yarışmanın nasıl sayılacağını bağlayıcı biçimde düzenleyen bir Türk kurumu ya da yasa adı geçmiyor. Bu konuda bilgi için yetkili kurumlara ya da organizatöre yazılı başvuru gerekir. Sayfa hukuki bir görüş bildirmez.
Platformun şartları oylamanın sayım kuralını taşımıyorsa, bir yarışmanın kural ihlali ve diskalifiye maddeleri o yarışmanın belgesinde aranmalıdır. Okur bunları genel şartlarda bulamaz; bulamadığı yerde soru, yarışmanın kendisine yöneltilmelidir.
Wattys 2020 kuralındaki katılım ifadesi, yalnızca o yarışmanın belgesinde geçerlidir ve Türkiye'deki bir halk oylamasına kendiliğinden uygulanmaz. Aynı cümleyi başka bir yarışmaya taşımak, belgeyi olduğundan geniş okumak olur.
Bir yarışmanın adı, kapanış tarihi ve sayım yöntemi bir arada yazılmadıysa, halk oylamasının kuralı doğrulanamaz. Bu durumda okur elindeki metni eksik sayar ve organizatöre başvurur.
Okunan metinler, bir yarışmada beğeni ya da halk oyu sonucunun diskalifiye ile sonuçlanıp sonuçlanmadığını göstermiyor. Bu konu yalnızca o yarışmanın kendi maddelerinde aranabilir. Dayanak olarak okunan belgeler şunlardır: platformun şartları, BTK bildirimi, İlk Romanım örneği ve Wattys kuralları. Sayfanın kaynakları bunlardır; sayfa bu kaynakları kontrol etti ve gözden geçirdi.
Birçok platform ve yarışma düzenleyicisi, oy satın almayı, bot kullanmayı ve otomatik oylamayı açıkça yasaklar ve ihlal halinde katılımcıyı diskalifiye edebileceğini yazar. Birçok kural ayrıca sahte veya spam oylarla girişim kazanmaya çalışmayı şüpheli faaliyet sayar ve girişin silinmesini öngörür. Bu riski ortadan kaldıran hiçbir satış yoktur ve biz öyle bir vaat vermiyoruz. Bu yüzden sipariş öncesi yarışmanın yayınlanmış kuralını okumanızı, kural açıkça oy alımını yasaklıyorsa satın almamanızı öneririz.
Düzenleyiciler şüpheli katılımı desenlerle ayırt eder: tek bir kaynaktan gelen çok sayıda oy, farklı ülkelerden aniden gelen oy ve saniyeler arayla tekrarlanan düzenli oy zamanlaması bunların başında gelir. Anketler normalde kişinin kendi zamanında, anketin açık olduğu süre boyunca ve anketin kitlesine yayılarak kullanılır. Teslim planı bu doğal ritme uyar: oylar anketin süresine yayılır ve tek bir desende yığılmaz. Bu, bir denetimi atlatma yöntemi değil, normal katılımın nasıl göründüğüne dair bir açıklamadır.
Bilgi, beceri veya yeteneğe dayalı yarışmalar Türkiye'de ilgili düzenlemelere uygun olduğu sürece genel olarak izinlidir; buna karşılık şansa dayalı ve katılım karşılığı para alınan çekilişler izinden bağımsız olarak yasa dışıdır ve izinsiz çekiliş düzenlemek cezai yaptırıma tabidir. Ayrıca yapay puan artırma amacıyla kurgulanan oylama manipülasyonu haksız rekabet fiili kabul edilir. Bu yüzden çekiliş ve piyango niteliğindeki oylamalar ile şans unsuruna dayalı hiçbir işi kabul etmiyoruz; yalnızca beceri ya da halk oylaması temelli anket ve yarışma katılımıyla çalışırız.
Sipariş, anket kapanmadan planlandığı biçimde teslim edilmezse ödemenin karşılanmayan kısmı iade edilir; teslim hiç başlamadıysa tam iade yapılır. Ayrıca tüketici mevzuatı gereği cayma hakkınız yasal süre içinde geçerlidir. Organizatörün girişi silmesi, diskalifiye etmesi ya da oyları bekletmesi garanti kapsamında değildir, çünkü bunlar satın alan tarafın engelleyemeyeceği kararlardır; şüpheli görülen oylar birçok yarışmada incelemeye kadar sıralamadan çıkarılır.
Sorular
Okunan belgelerde bunun tek bir Türk örneği var: DEX ve Wattpad'in 2017 İlk Romanım yarışmasında eserler beğenilme sayısına göre jüriye gönderilecekti. Bu sayfanın belgeleri başka bir Türk örneği göstermiyor.
Platformun şartlar sayfası, katılımı kapsayan durumlar arasında anıyor ve oylamaya dair bir madde içermiyor. Okunan metinlerde Türkiye için yazılı bir Wattpad yazı yarışması kuralı yok.
Okunan metinler denetimi yapanı adıyla göstermiyor; bu bilgi yarışmanın organizatörü tarafından yazılı olarak açıklanmalıdır. Sayım sahibi belli değilse, sonuç da sorgulanabilir kalır.
Okunan metinlerde bu konuda bir kural yok; halk oyu sınırı, yarışmanın kendi kural metninde yazılıysa geçerlidir.
Wattpad Writing Contest'e katılabilecek kişiler, 13 yaşın üzerinde olan ve hizmet koşullarına tam uyan bir Wattpad hesabı sahibi olanlardır. Bu koşul katılım içindir; oylamanın kuralı değildir.
Okunan metinler, sahte halk oylarının bir yarışmanın katılımını nasıl etkilediğini göstermiyor. Bu konuda bir yargıya varmak, belgelere dayanmadan yapılmış bir tahmin olur.
Son kontrol: